Categorieën
schuldhulpverlening

Armoede in Nederland

Armoede in NederlandArmoede in Nederland, het klinkt raar. Maar ook in een welvarend land als Nederland leven veel mensen in armoede.  Vooral jongvolwassenen, zzp’ers, alleenstaande ouders en mensen met een lage opleiding worden getroffen. Een veelgehoorde term in dit verband is ook “verborgen armoede”. Armoede zorgt er namelijk voor dat veel mensen niet meer kunnen of willen deelnemen aan de samenleving. Schaamte en angst voor sociale uitsluiting drijven hen tot eenzaamheid en isolement. Ons land staat op plaats 14 van rijkste landen ter wereld. Toch kampen bij benadering 1 miljoen huishoudens met onoverkomelijke schulden of zitten ze in een schuldhulpverleningstraject. Dat komt overeen met 20% van alle huishoudens!

De armoedegrens in Nederland

Voor het vaststellen van de armoedegrens in Nederland hanteert de overheid twee zogenaamde referentiebudgetten. Die budgetten laten zien welke bedragen een alleenstaande uitgeeft voor noodzakelijke kosten van levensonderhoud.

Minimaal budget

Er is een minimaal budget met uitgaven voor basisbehoeften zoals:

  • voeding;
  • kleding;
  • woonlasten;
  • verzekeringen;
  • persoonlijke verzorging.

Ruimer budget

En er is een iets ruimer budget. Daarin is ook plaats voor uitgaven die te maken hebben met:

  • ontspanning;
  • sociale participatie: denk daarbij aan de contributie van een sportvereniging of de uitgaven voor een bescheiden vakantie.

Uitgaven dus, die niet absoluut noodzakelijk zijn, maar die het leven wel wat aangenamer maken.

De armoedegrens zoals vastgesteld in 2019

In 2019 werd de armoedegrens voor 2017 vastgesteld:

  • een alleenstaande was 1.039 euro per maand kwijt voor basisbehoeften. Voor het ruimere pakket was dat 1.135 euro per maand;
  • een paar zonder kinderen vermeldt bedragen van respectievelijk 1423 en 1555 euro;
  • en een ouderpaar met 1 kind respectievelijk 1694 en 1850 euro.

De volledige tabel kan men bekijken op de website van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

Dat de cijfers met twee jaar vertraging worden vastgesteld is verklaarbaar. Men baseert zich daarbij op belastinggegevens en die lopen altijd achter. Belastingaangifte vindt in ons stelsel immers jaarlijks achteraf plaats. En in veel gevallen verleent men ook nog eens uitstel.

Welke hulp biedt Nibud aan arme mensen

Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting, kortweg Nibud, is een onafhankelijke instituut dat adviezen en ondersteuning biedt aan mensen met financiële problemen. Op de site van Nibud is voor  ‘Armoede in Nederland‘ zelfs een apart themapagina ingeruimd.

Nibud-kasboek: inzicht in inkomsten en uitgaven

Het Nibud biedt voor diverse doelgroepen koopkrachtberekeningen en publicaties die inzicht geven in hun geldzaken als men geld wil besparen. Zo is er onder andere het handige Nibud-kasboek. Want een goed budgetadvies is gebaseerd op een gedetailleerd inzicht van alle inkomsten en uitgaven.

Regelingen voor lagere inkomens

Mensen die in armoede leven, hebben vaak recht landelijke of gemeentelijke tegemoetkomingen. Speciaal voor lagere inkomens bestaan meerdere regelingen zoals:

  • het kindgebonden budget;
  • huurtoeslag;
  • zorgtoeslag.

Armen en behoeftigen komen vaak ook in aanmerking voor kwijtschelding of ze betalen een lagere tarieven.

Schuldhulpverlening

De schuldhulpverlening is ooit ingesteld om ervoor te zorgen dat burgers voldoende geld overhouden voor de noodzakelijke kosten van levensonderhoud. In de Wet op de Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs) is geregeld dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor schuldhulp.

Welke schulden in schuldhulpverlening

De gemiddelde schuld waarmee men bij de schuldhulpverlening aanklopt is 38.500 euro groot. Het merendeel daarvan omvat:

  • belastingschulden;
  • huurachterstanden;
  • achterstallige energiekosten;
  • achterstanden ziektekostenverzekering;
  • restschulden van hypotheken.

Wie komt niet in de schuldhulpverlening

Schuldhulpverlening is een lang en lastig traject. Gemeenten hanteren daarin een geheel eigen beleid. Vanwege de grote vraag is het verzwaard met aangescherpte toegangsregels en voorwaarden. Uitgesloten zijn onder meer:

  • schuldenaren zonder inkomen;
  • woningeigenaren;
  • zzp’ers of zelfstandigen.

Ook als iemand eerder al eens een beroep deed op schuldhulp of wanneer men nog in echtscheiding ligt, komt men vaak niet in aanmerking.

Opschorting betalingsverplichtingen

Vanaf 2017 geldt er bij schuldhulp een verplichte opschorting van betalingsverplichtingen (moratorium) voor mensen met onoverkomelijke schulden. Dat heeft voor een periode van 6 maanden de volgende financiële repercussies:

  • de huur niet mag worden opgezegd;
  • levering van gas, water en elektriciteit mag niet worden gestaakt;
  • de zorgverzekering kan niet worden beëindigd;
  • rekeningen mogen onbetaald blijven;
  • men ontvangt geen aanmaningen;
  • er komt ook geen deurwaarder langs.

In dat half jaar krijgt de schuldenaar de gelegenheid om financieel orde op zaken te stellen.

Kosten van levensonderhoud

Vaak baseert men de kosten van levensonderhoud op tweeverdieners. Dat maakt het voor een gescheiden alleenstaande steeds moeilijker om rond te komen. Als die dan ook nog arbeidsongeschikt of werkloos wordt, dan ligt armoede op de loer.

Er is ook sprake van een grote groep alleenstaande ouders in de bijstand die op papier een meebetalende partner hebben. In de praktijk is dat vaak niet het geval:

  • de partner is met de noorderzon vertrokken;
  • hij/zij verblijft in de gevangenis;
  • of woont in een verzorgingstehuis.

Corona-crisis zal armoede in Nederland vergroten

Vanaf februari 2020 heeft ook ons land te maken met de corona-crisis. Dat virus heeft invloed op alle gebieden van de samenleving, sociaal maar ook financieel. Nog onduidelijk is wat de uiteindelijke impact is van de corona-crisis voor de allerarmsten in de samenleving. Terwijl de politiek in de corona-crisis miljarden hulppakketten lanceerde voor bedrijven en zelfstandigen, is er nauwelijks zicht op hulp voor duizenden mensen die al bijzonder weinig geld hebben om van te leven:

  • bijstandsgerechtigden;
  • daklozen;
  • mensen met een laag inkomen