Categorieën
geld

Bewaarloon voor spaargeld, bekt beter dan ‘strafrente’

Bewaarloon voor spaargeldBewaarloon voor spaargeld, boeterente, strafrente, negatieve rente. Wie had ooit kunnen vermoeden dat deze benamingen tot onze dagelijkse vocabulaire zouden behoren? Maar anno 2020 gaat er bijna geen dag voorbij zonder een nieuw bericht daarover. Banken en spaarbanken vermijden meestal de term “negatieve rente”. Zij spreken liever van ‘bewaarloon’.

Waarom rekenen banken bewaarloon voor spaargeld?

Medio 2014 introduceerde de Europese Centrale Bank (ECB) de term strafrente voor het eerst. En bij zijn laatste optreden als president van de ECB verlaagde ECB-hoofd Mario Draghi in september 2019 de depositorente tot min 0,5 procent. Oorspronkelijke doel van de ECB was dat banken hun deposito’s niet lieten ‘sluimeren’, maar als leningen in de markt zouden pompen. Maar dat beleid is niet zonder gevaar. Want ooit moet de ECB de geldkraan weer dichtdraaien. En dat betekent een renterisico voor banken. Zij hebben immers langlopende leningen tegen lage rentetarieven verstrekt, maar zullen die uiteindelijk weer hoger moeten herfinancieren. Daarom willen banken en spaarbanken de negatieve rente die zij nu aan de ECB moeten betalen, doorrekenen aan spaarders. Zij verlangen “bewaarloon“.

Bewaarloon voor spaargeld, het zit er overduidelijk aan te komen

Critici beschuldigen de ECB ervan spaarders te onteigenen, en dat in tijden waarin particuliere voorzieningen voor ouderdom steeds belangrijker worden. Op de financiële markten kon men in de loop van 2019 overduidelijk waarnemen dat bewaarloon voor spaargeld slechts een kwestie van tijd was. In pakweg een half jaar tijd volgden de gebeurtenissen bij banken elkaar in heel snel tempo op. Ter illustratie:

  • in september 2019 was er al een aantal private bankiers (Van Lanschot, Triodos Bank) dat voor vermogende spaarders al een negatieve spaarrente toepaste. Het kabinet zag op dat moment nog geen aanwijzing dat de grootbanken dat eveneens zouden doen;
  • in november 2019 deed de Consumentenbond een dringend beroep op minister Hoekstra van Financiën om een wettelijk verbod op negatieve spaarrente in te stellen, bijvoorbeeld voor tegoeden tot € 100.000;
  • ook nog in november 2019, deed ABN Amro de toezegging om geen negatieve spaarrente in rekening te brengen voor spaartegoeden tot 100.000 euro; Bij Rabobank en ING wilde men niet zover gaan;
  • eind november 2019: de melding van Rabobank dat men de spaarrente tot 0,01 procent verlaagde. Klanten met een spaartegoed van meer dan 5 miljoen euro krijgen 0 procent rente. Bij ABN/Amro en ING brengt men zakelijke klanten op dat moment al negatieve rente in rekening;
  • in december 2019 wordt bekend dat Minister Hoekstra in gesprek ging met banken na zorgen in de Tweede Kamer over het feit dat ook kleine spaarders wellicht voor hun spaargeld bewaarloon zouden gaan betalen.

Gaat ook de kleine spaarder negatieve rente betalen?

Aanvankelijk had bewaarloon voor spaargeld dus vrijwel uitsluitend betrekking op

  • zakelijke klanten;
  • particuliere klanten met hoge spaartegoeden.

Het was echter te voorzien dat banken dergelijke vergoedingen in de toekomst ook bij kleinere spaartegoeden in rekening zullen brengen. De overheid onderzoekt daarom of wettelijke verboden gewenst zijn.

Bescherming kleine spaarder

Ook Minister van Financiën Wopke Hoekstra wil na aandrang vanuit de Kamer kleine spaarders beschermen tegen negatieve rentetarieven. Men kan bijvoorbeeld overwegen om bedragen tot € 100.000 fundamenteel uit te sluiten van negatieve rente. De banken zouden hun kosten dan op andere wijzen moeten compenseren. In België is een dergelijk verbod er dan al en in Duitsland onderzoekt men de mogelijkheden.

Critici verwerpen verboden

Critici verwerpen een verbod op negatieve rente voor kleine spaarders. Een wet tegen negatieve rentetarieven is volgens hen goed bedoeld, maar heeft feitelijk alleen symbolische betekenis. Wettelijke verboden zijn “vreemd aan het systeem”. Banken hebben immers net als alle andere handelaren een eigen verantwoordelijkheid voor het berekenen van hun prijzen en kosten. En dat alles op basis van de marktomstandigheden. Wettelijke verboden kunnen uiteindelijk zelfs leiden tot gevaarlijke instabiliteit op de financiële markten.

De betekenis van rente

Essentieel voor spaarders en kredietnemers is de rente die men krijgt voor gespaard geld of betaalt voor geleend geld. Wie zijn kapitaal stalt op een spaarrekening, ontvangt meestal creditrente. Leen je geld bij de bank, dan betaal je leningrente. Rente dient daarom verschillende doelen:

  • het is de beloning het beschikbaar stellen van geld;
  • of de kostprijs voor geleend geld.

Waarom betalen banken überhaupt rente?

Banken betalen meestal rente op ingelegde gelden. Hoe dat werkt?

  • Wel, de bank leent het door spaarders toevertrouwde geld als lening verder en incasseert daarvoor rente;
  • Omdat de leenrente hoger is dan de spaarrente, kan de bank een deel van de ontvangen rente als spaarrente bijschrijven op de spaarrekening;
  • De rest bewaart ze zelf als beloning voor de eigen inspanningen.

Wat kan je doen tegen negatieve spaarrente?

Als je bank ooit negatieve spaarrente introduceert, moet je op zoek naar alternatieven. Want negatieve rente is geen instrument van een normale markteconomie! Niemand leent vrijwillig geld om er later minder terug voor te krijgen. Toch is bewaarloon voor spaargeld anno 2020 niet langer ongewoon.

Wanneer kiezen voor een direct opvraagbare spaarrekening?

Voordat je überhaupt geld belegt, moet je eerst de onvoorziene uitgaven afdekken. In het ideale geval zou iedereen een inkomen van twee tot drie maanden als reserve moeten bezitten. Dan ben je goed voorbereid als:

  • de wasmachine plotseling kapot gaat;
  • je een nieuwe bril nodig hebt;
  • of je auto niet meer wil rijden.

Want geen enkele belegging kan de kosten van een duur krediet compenseren. Omdat zo’n noodvoorziening ten alle tijde veilig en snel beschikbaar moet zijn, hoort het thuis op een klassieke spaarrekening. Ook al brengt dat weinig tot niets op.

Alternatieven voor klassieke spaarrekening

In alle andere gevallen loont het de moeite om te zoeken naar alternatieven. Een aantal suggesties in dat verband:

  • Verdeel je spaargeld over meerdere banken. Met een beetje geluk kun je daarbij ook nog profiteren van een welkomstbonus voor nieuwe klanten;
  • Heb je je kapitaal in de nabije toekomst niet nodig, dan kan je het een of meer jaren op een depositorekening stallen. Afhankelijk van de looptijd kan dat een of meer procenten schelen;
  • En wil je extra vermogen opbouwen voor je pensioen, dan kan beleggen aantrekkelijk zijn. Dat levert op langere termijn meer op dan sparen, maar is niet zonder risico. Maar wie nog een flink aantal arbeidsjaren voor de boeg heeft,  moet die mogelijkheid toch serieus overwegen;
  • Beleggen in goud en andere edelmetalen. Financiële experts manen echter tot voorzichtigheid bij het beleggen in goud, zilver of platina. Edelmetalen bieden geen rente of dividend en beleggers maken alleen winst wanneer de prijs ervan stijgt;
  • Aflossen op je schulden. Ben je meer rente verschuldigd over je krediet of hypotheek dan je aan rente krijgt op je spaarrekening? Dan kan je overwegen om je spaarrekening in te zetten voor (gedeeltelijke) aflossing van die schulden. De maandelijkse besparing aan leenrente is dan groter dan hetgeen je misloopt aan rente-opbrengst.

Wat komt er na bewaarloon voor spaargeld?

We leven in een rare wereld. Effectenbeurzen die steeds opnieuw all-time-high’s bereiken dankzij de negatieve rentepolitiek van de ECB. Schrijf ‘aandeel’ op een stuk wc-papier en de mensen kopen het. Ook zien we een toenemende vraag naar kluisjes om contant geld thuis op te bergen.  Het fenomeen geld in een ouwe sok keert weer terug.

Mensen vragen zich af wat er na de negatieve rente komt

  • Een negatief salaris of negatief pensioen?
  • Bij onze oosterburen is er al een bank (KWF-bank) die huizenbouwers geld schenkt als de bouwlening bij hun wordt afgenomen.
  • En waar parkeert straks bijvoorbeeld een sportclub de inschrijfgelden voor een loopevenement zonder daarvoor te worden bestraft? Vreemde wereld.

Verbod op contant geld, geleidelijke onteigening van spaargeld door negatieve rente… De komende crisis zal, zoals gewoonlijk, worden betaald door de burger in de vorm van belastingen, onteigeningen, inflatie en andere economische geniepigheden.