PGB-systeem als persoonlijke PIN automaat

PGB-systeemHet PGB-systeem nodigt uit tot gesjoemel. Wie zijn budget op een juiste manier besteedt en geld overhoudt, wordt gestraft met een lagere indicatie. Hij ontvangt minder geld. Hoe verleidelijk is het dan niet om meer zorguren te schrijven dan er feitelijk zijn afgenomen. Het PGB-systeem lokt op die manier fraude uit, ook van zorgvragers die in de regel wél eerlijk zaken doen.

PGB-systeem gouden greep voor zorgbehoevend Nederland

Ondanks talloze bedenkingen stemde de Tweede Kamer in 1995 toch in met de kabinetsplannen voor het persoonsgebonden budget. Het persoonsgebonden budget, was het stokpaardje van voormalig VVD-politica Erica Terpstra. Die was van mening dat hulpverlenende ouders beter dan de overheid konden bepalen welke zorg een familielid nodig had. Op zich geen verkeerde gedachte. Het zou de gouden greep worden voor zorgbehoevend Nederland. En dat werd het. Letterlijk! Helaas vaak voor lieden met minder goede bedoelingen.



Oneigenlijk gebruik van zorggeld

Het persoonsgebonden budget was weer een van die typische overheidsdwalingen, waarvan mislukken al bij voorbaat vaststond. Je kon er de klok op gelijk zetten dat vroeg of laat oneigenlijk gebruik ging plaatsvinden. Als je als overheid zoiets als een openbare PIN-automaat neerzet, moet je niet verbaasd staan over frauduleuze praktijken. De ooit zo mooi bedachte regeling pakte desastreus uit.

Niet iedereen gaat op verantwoorde wijze met budget om

Het PGB zou een bruikbaar concept kunnen zijn als budgethouders ermee om konden gaan. Je ontvangt een zak met geld en daarmee regel je zelf wie jou komt verzorgen. Sommige budgethouders zijn in staat om op verantwoorde manier met dat budget om te gaan. Maar de praktijk is vaak anders. Een groot aantal van hen moet beroep doen op assistentie van buitenaf. Er wordt dan ook heel wat van hen verwacht:

  • zorgverleners aantrekken;
  • de hulp naar behoren inroosteren;
  • tijdige betaling van tegen vooraf bepaalde tarieven;
  • zorgvuldig administratie daarvan houden inclusief urenregistratie;
  • die administratie ter goedkeuring voorleggen aan het zorgkantoor.

Niet zo verwonderlijk dat budgethouders met weinig opleiding of verstandelijke beperking, dat niet voor elkaar krijgen. Die roepen dan vaak de hulp in van een bemiddelingsbureau. Een aantal daarvan is betrouwbaar, een aantal niet.

Jaarlijks voor miljoenen euro’s aan fraude

Inmiddels is duidelijk dat er voor tientallen miljoenen gefraudeerd wordt met persoonsgebonden budgetten. Daar zijn kwaadwillige bemiddelingsbureaus bij betrokken. Met name laaggeschoolde zorgvragers, mensen met een verstandelijke beperking of met mentale problemen, waren het mikpunt voor malafide tussenpersonen en bemiddelingsbureaus. Ze beweerden hen de administratieve rompslomp uit handen te nemen maar waren slechts uit op eigen gewin.

PGB-geld rechtstreeks aan de zorgvrager

Tijdens de eerste jaren van het PGB werden de gelden dikwijls rechtstreeks overgemaakt naar het bemiddelingsbureau. En het gebeurde zelfs dat zorgvragers hun bankpas afstonden aan het bureau. Die hadden daardoor vrij spel. Later kwam er de richtlijn dat PGB-gelden uitsluitend aan de zorgvragers zelf mochten worden overgemaakt. Maar ook zorgvragers zelf waren niet altijd even integer. Veel van hen gebruikten hun budget voor andere zaken dan het inkopen van hulp.




Opsporing oneigenlijk gebruik van PGB-geld door justitie

Justitie heeft de handen vol aan opsporing en bestrijding van oneigenlijk gebruik van PGB-geld. Want het gemak waarmee in de PGB-wereld uren worden geschreven zonder dat er zorg is verleend, is ronduit stuitend.

Onderzoek naar PGB-fraude arbeidsintensief en duur

Onderzoek naar fraude met persoonsgebonden budgetten was nooit erg populair bij justitie. Het is arbeidsintensief en duur. PGB-houders die een bemiddelingsbureau niet vertrouwden, deden vaak tevergeefs aangifte bij politie. En zorgverzekeraars konden niet veel ondernemen omdat ze onvoldoende inzage kregen in de privégegevens van de budgethouder. Zolang dienst handtekening maar onder het verantwoordingsformulier prijkte, leek alles in orde. Justitie heeft overigens aangekondigd niet alleen bemiddelingsbureau’s maar ook mee-frauderende budgethouders aan te pakken. Maar om een definitief halt toe te roepen aan PGB-fraude zijn meer inspanningen nodig.